
Bitcoin khác bi t ch nó không đ c t o ra b i b t c m t qu c gia hay ệ ở ỗ ượ ạ ở ấ ứ ộ ố
nhà n c nào, mà đ c t o ra t m t m ng l i k t n i các máy tính kh pướ ượ ạ ừ ộ ạ ướ ế ố ắ
th gi i, thu t ng trong ti ng Anh g i là 'decentralized' (tính t ): trong đó ế ớ ậ ữ ế ọ ừ
'centralize' (đ ng t ) là t p trung (vào trung ng), 'de' là m t ti n t mang ộ ừ ậ ươ ộ ề ố
nghĩa 'tháo g ', 'phân tách' (vd nh : decay, decline, decode, debug, decrease, ỡ ư
deduct, depress), và 'ed' bi n nó thành tính t ; nên tôi t m d ch ch ế ừ ạ ị ữ
'decentralized' sang ti ng Vi t là 'phân trung'.ế ệ
Ai t o ra Bitcoin? S l c v l ch s c a Bitcoinạ ơ ượ ề ị ử ủ
Bitcoin đ c t o ra b i m t ng i (ho c m t nhóm ng i) vì không mu n ượ ạ ở ộ ườ ặ ộ ườ ố
ti t l danh tính nên đã l y bi t danh làế ộ ấ ệ Satoshi Nakamoto. T tr c đ n ừ ướ ế
nay đã có nhi u ph ng đoán v Satoshi là ai nh ng ph ng đoán v n ch là ề ỏ ề ư ỏ ẫ ỉ
ph ng đoán, và chúng ta v n ch a bi t đ c Satoshi th t s là ai vì t t c ỏ ẫ ư ế ượ ậ ự ấ ả
nh ng ng i b "tình nghi" đ u lên ti ng t ch i không ph i là mình.ữ ườ ị ề ế ừ ố ả
Tháng 11 năm 2008, Satoshi tung ra m t bài vi t, m t b n thi t k , m t đ ộ ế ộ ả ế ế ộ ề
trình gi i thi u Bitcoin đ n th gi i, b n ti ng Anh có th đ c đ cớ ệ ế ế ớ ả ế ể ượ ọ đâyở ,
đã có ng i d ch bài vi t này ra ti ng Vi t nh ng tôi th y bài d ch có v ườ ị ế ế ệ ư ấ ị ẻ
h i ph c t p (và có m t s ch d ch ch a đúng ý) so v i m t ng i đ c ơ ứ ạ ộ ố ỗ ị ư ớ ộ ườ ọ
bình th ng. Đó cũng là lý do t i sao tôi đã l p ra trang này, c ng thêm m tườ ạ ậ ộ ộ
lý do khác n a đó là vì đ c đ c nh ng bài báo, bài vi t b ng ti ng Vi t ữ ọ ượ ữ ế ằ ế ệ
khác trên m ng tôi đ u th y r ng đa s các tác gi c a nh ng bài vi t đó ạ ề ấ ằ ố ả ủ ữ ế
có l nh không h có m t chút hi u bi t sâu s c nào v Bitcoin, cũng nhẽ ư ề ộ ể ế ắ ề ư
v kinh t , l n chính tr , có l nh là h ch a bao gi b ra h n m t ngày ề ế ẫ ị ẽ ư ọ ư ờ ỏ ơ ộ
đ nghiên c u t ng t n v nó tr c khi vi t bài, d n t i nh ng góc nhìn ể ứ ườ ậ ề ướ ế ẫ ớ ữ
r t h n h p.ấ ạ ẹ
Cho t i ngày 21 tháng 5 năm 2010 thì transaction (m t s giao d ch, mua ớ ộ ự ị
bán, trao đ i) th c t đ u tiên trong l ch s c a Bitcoin m i x y ra khi ổ ự ế ầ ị ử ủ ớ ả
Laszlo Hanyecz, m t l p trình viên đang s ng t i Florida, g i 10000 BTC ộ ậ ố ạ ử
(bitcoin) cho m t tình nguy n viên đ t mua dùm anh m t bánh pizza. (T ộ ệ ặ ộ ổ ỉ
giá BTC/USD chi ti t có th đ c xemế ể ượ đâyở)